نرخ گواهی اسقاط خودرو بازنگری می‌شود؛ اعلام قیمت‌های جدید در ماه جاری
رئیس انجمن صنفی مراکز اسقاط خودرو کشور از بازنگری در نرخ گواهی اسقاط و اعلام قیمت‌های کارشناسی جدید در ماه جاری خبر داد. به گفته حسن کریمیان، با وجود افزایش قیمت برگه اسقاط، پایین بودن ارزش پیشنهادی خودروهای فرسوده نسبت به قیمت‌های واقعی بازار باعث کاهش استقبال مالکان و افت آمار اسقاط شده است. وی تأکید کرد که تعیین نرخ جدید باید به‌گونه‌ای انجام شود که هم برای مالکان خودروهای فرسوده صرفه اقتصادی داشته باشد و هم فشار مضاعفی به خریداران خودروهای جدید وارد نکند.
کاهش آمار اسقاط خودرو به دلیل فاصله قیمت‌ها با واقعیت بازار
حسن کریمیان، رئیس انجمن صنفی مراکز اسقاط خودرو کشور، با اشاره به آخرین وضعیت فعالیت مراکز اسقاط اظهار کرد: در حال حاضر آمار اسقاط خودرو در کشور حدود ۱۰۰ هزار دستگاه است که در مقایسه با سال گذشته کاهش نشان می‌دهد. به گفته وی، اگرچه قیمت برگه اسقاط افزایش یافته، اما نرخ‌های تعیین‌شده با شرایط واقعی کف بازار همخوانی ندارند و به همین دلیل، مالکان خودروهای فرسوده استقبال چندانی از طرح اسقاط نمی‌کنند.
کریمیان در توضیح این موضوع گفت که امروزه در کف بازار نمی‌توان خودرویی با قیمت ۱۸۰ میلیون تومان پیدا کرد. در چنین شرایطی، مالک خودرو ترجیح می‌دهد به‌جای تحویل خودروی فرسوده برای اسقاط، با صرف هزینه‌ای حدود ۱۰۰ میلیون تومان آن را تعمیر کند و برای مدتی دیگر از وسیله نقلیه خود استفاده کند.
وی همچنین با اشاره به افزایش قیمت موتورسیکلت‌ها افزود که کف قیمت موتورسیکلت در بازار به ۴۰۰ میلیون تومان رسیده است؛ به این معنا که حتی با هزینه اسقاط یک خودروی فرسوده نیز نمی‌توان یک موتورسیکلت خریداری کرد.
نرخ جدید گواهی اسقاط چگونه تعیین می‌شود؟
رئیس انجمن صنفی مراکز اسقاط خودرو کشور تصریح کرد که به‌روزرسانی قیمت گواهی اسقاط در دستور کار قرار گرفته است، اما این فرایند باید مسیر کارشناسی خود را طی کند.
به گفته کریمیان، در مرحله نخست باید قیمت‌های کف بازار جمع‌آوری و با دقت بررسی و تجزیه‌وتحلیل شوند. سپس نتایج این بررسی‌ها در هیئت‌مدیره انجمن مورد ارزیابی قرار می‌گیرند تا نرخ مناسبی تعیین شود که از یک سو برای مالکان خودروهای فرسوده و مراجعه‌کنندگان به مراکز اسقاط توجیه اقتصادی و سودآوری داشته باشد و از سوی دیگر، هزینه اضافی و فشار مالی مضاعفی به مصرف‌کنندگان تحمیل نکند.
وی در پاسخ به پرسشی درباره قیمت پیشنهادی جدید گواهی اسقاط اظهار کرد که هنوز نرخ نهایی مشخص نشده است؛ با این حال، پیش‌بینی می‌شود پس از تکمیل بررسی‌های کارشناسی، قیمت‌های جدید با احتمال بسیار زیاد در همین ماه اعلام شوند.
افزایش قیمت گواهی اسقاط چه تأثیری بر هزینه خودروسازان دارد؟
کریمیان درباره تأثیر افزایش قیمت گواهی اسقاط بر هزینه‌های خودروسازان توضیح داد که هزینه نهایی این گواهی‌ها در عمل مستقیماً از سوی خودروساز پرداخت نمی‌شود، بلکه بار مالی آن به مردم و خریداران نهایی خودرو منتقل خواهد شد.
وی تأکید کرد که در این موضوع باید شرایط هر دو گروه را در نظر گرفت. از یک طرف، دارندگان خودروهای فرسوده از ضعیف‌ترین اقشار جامعه محسوب می‌شوند و از طرف دیگر، مصرف‌کنندگان خودروهای صفر نیز مردم هستند. بنابراین، افزایش قیمت گواهی اسقاط باید با احتیاط و در نظر گرفتن ملاحظات اقتصادی هر دو گروه انجام شود.
به گفته رئیس انجمن صنفی مراکز اسقاط، تعیین نرخ جدید بدون توجه به توان مالی خریداران خودروهای نو می‌تواند مشکلات تازه‌ای ایجاد کند. در مقابل، پایین نگه‌داشتن ارزش اسقاط نیز انگیزه مالکان برای تحویل خودروهای فرسوده را کاهش می‌دهد. ازاین‌رو، رسیدن به یک نرخ متعادل که منافع هر دو طرف را تأمین کند، اهمیت زیادی دارد.
کاهش مراجعه مالکان و خالی ماندن ظرفیت مراکز اسقاط
رئیس انجمن صنفی مراکز اسقاط خودرو کشور با اشاره به کاهش ورود خودروهای فرسوده به مراکز اسقاط اعلام کرد که ظرفیت این مراکز در کشور به‌طور کامل فراهم است، اما عرضه خودرو از سوی مالکان به‌شدت کاهش یافته است.
کریمیان در این‌باره گفت: در گذشته ممکن بود هر مرکز اسقاط روزانه حدود ۱۰ مراجعه‌کننده داشته باشد، اما اکنون این تعداد به یک یا دو نفر در روز کاهش یافته است. دلیل اصلی این وضعیت، فاصله میان قیمت‌های اعلام‌شده برای اسقاط و ارزش واقعی خودروها در کف بازار است.
این شرایط موجب شده است که با وجود آمادگی مراکز اسقاط برای فعالیت، ظرفیت موجود به‌طور کامل مورد استفاده قرار نگیرد. در نتیجه، اصلاح نرخ گواهی اسقاط یکی از اقدامات ضروری برای افزایش مراجعه مالکان و بهبود عملکرد این مراکز به شمار می‌رود.
ارزش گواهی اسقاط باید معادل ۲۰ درصد قیمت خودرو باشد
کریمیان با اشاره به عرف جهانی و استانداردهای معقول در حوزه اسقاط خودرو گفت که ارزش اسقاط باید حدود ۲۰ درصد قیمت یک خودروی جدید باشد.
وی توضیح داد که اگر میانگین قیمت خودروهای تولیدی کشور را در شرایط فعلی حدود دو میلیارد تومان در نظر بگیریم، ارزش ۲۰ درصدی آن به ۴۰۰ میلیون تومان می‌رسد. بر این اساس، اگر ارزش گواهی اسقاط امروز ۴۰۰ میلیون تومان تعیین شود، مالکان و متقاضیان بیشتری برای فروش و اسقاط خودروهای فرسوده وجود خواهند داشت.
با این حال، وی تأکید کرد که پرداخت چنین مبلغی می‌تواند برای خریداران خودروهای نو و مصرف‌کنندگان نهایی دشوار باشد. به همین دلیل، تعیین قیمت گواهی اسقاط باید با ایجاد تعادل میان منافع مالکان خودروهای فرسوده و توان پرداخت خریداران انجام شود.
استفاده از منابع صندوق سها برای نوسازی خودروهای فرسوده
رئیس انجمن صنفی مراکز اسقاط خودرو کشور در ادامه به منابع مالی موجود در صندوق‌هایی مانند صندوق «سها» اشاره کرد و گفت که منابعی از سال گذشته در اختیار وزارت صنعت، معدن و تجارت و سازمان‌های مرتبط باقی مانده است. منابع مالی مربوط به سال جاری نیز به این مبالغ اضافه خواهد شد.
به گفته کریمیان، اگر این منابع به حوزه اسقاط و نوسازی خودروهای فرسوده اختصاص پیدا کنند، می‌توانند نقش مؤثری در رفع موانع موجود و تسریع فرایند نوسازی ناوگان داشته باشند.
وی تأکید کرد که تأمین منابع مالی و تخصیص هدفمند آن‌ها به اسقاط خودروهای فرسوده می‌تواند به افزایش استقبال مالکان، فعال شدن ظرفیت مراکز اسقاط و پیشبرد برنامه‌های نوسازی کمک کند.
آلودگی هوا و تصادفات؛ ضرورت اولویت دادن به اسقاط خودروهای فرسوده
کریمیان با اشاره به برخی اقدامات آزمایشی در حوزه بهینه‌سازی انرژی، از جمله طرح‌های اجراشده در تعدادی از شهرها و طرح تعویض موتور کولرها، اظهار کرد که این اقدامات ممکن است در جای خود مثبت باشند، اما در تخصیص منابع باید اصل اولویت‌بندی مسائل مهم‌تر رعایت شود.
وی افزود که موضوع خودروهای فرسوده مستقیماً با سلامت مردم و مرگ‌ومیر ارتباط دارد. به گفته او، طبق آمارهای رسمی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، سالانه حدود ۵۰ هزار مرگ زودرس ناشی از آلودگی هوا در کشور ثبت می‌شود.
همچنین از میان حدود ۲۰ هزار کشته تصادفات جاده‌ای، بیش از ۳۰ درصد، معادل حدود هفت هزار نفر، به نقص فنی و فرسودگی خودروها نسبت داده می‌شوند.
رئیس انجمن صنفی مراکز اسقاط خودرو کشور با استناد به این آمارها تأکید کرد که نوسازی خودروهای فرسوده باید در اولویت تخصیص منابع قرار گیرد؛ زیرا این موضوع علاوه بر کاهش مصرف سوخت و آلودگی هوا، می‌تواند در ارتقای ایمنی تردد و کاهش خطرات ناشی از نقص فنی وسایل نقلیه نیز مؤثر باشد.
افزایش تعداد خودروها و تشدید ترافیک و مصرف بنزین
کریمیان با مقایسه میزان تولید و مصرف خودرو در کشور، نسبت به افزایش تعداد خودروهای در حال تردد و پیامدهای آن برای ترافیک و مصرف سوخت هشدار داد.
به گفته وی، مصرف سالانه خودرو در کشور حدود یک میلیون و ۷۰۰ هزار دستگاه برآورد می‌شود، در حالی که تیراژ تولید خودرو در سال گذشته حدود ۹۰۰ هزار دستگاه بوده است.
وی ادامه داد که بر اساس تکالیف برنامه هفتم توسعه، در بهترین حالت قرار است سالانه ۵۰۰ هزار خودروی فرسوده از چرخه تردد خارج شوند. با این حال، تعداد خودروهایی که وارد چرخه تردد می‌شوند، به‌مراتب بیشتر از تعداد خودروهای خارج‌شده خواهد بود.
کریمیان یادآور شد که بالاترین رکورد ثبت‌شده اسقاط خودرو در سال ۱۴۰۳ حدود ۳۵۰ هزار دستگاه بوده است. بنابراین، حتی اگر هدف اسقاط ۵۰۰ هزار دستگاه در سال جاری محقق شود، همچنان تعداد خودروهای ورودی به چرخه تردد از تعداد خودروهای خارج‌شده بیشتر خواهد بود.
وی هشدار داد که ادامه این روند به افزایش تعداد خودروها و تشدید ترافیک در شهرها منجر می‌شود. از سوی دیگر، خودروهای فرسوده چندین برابر خودروهای نو سوخت مصرف می‌کنند و آلایندگی بسیار بیشتری تولید می‌کنند؛ موضوعی که ضرورت تسریع در نوسازی ناوگان را دوچندان می‌کند.
مصرف بی‌رویه بنزین در خودروهای فرسوده قابل توجیه نیست
رئیس انجمن صنفی مراکز اسقاط خودرو کشور با اشاره به شرایط ترافیکی شهرها و هزینه‌های تأمین بنزین اظهار کرد که در وضعیت فعلی، طی کردن مسیری که در شرایط عادی ۲۰ دقیقه زمان می‌برد، ممکن است به دو ساعت ماندن در ترافیک نیاز داشته باشد.
وی همچنین خاطرنشان کرد که کشور برای واردات بنزین ناچار به پرداخت ارز است و در چنین شرایطی، مصرف بی‌رویه سوخت در خودروهای فرسوده توجیه‌پذیر نیست.
به گفته کریمیان، خودروهای فرسوده به دلیل مصرف بالاتر سوخت، علاوه بر تحمیل هزینه‌های بیشتر به اقتصاد کشور، آلودگی بیشتری تولید می‌کنند. بنابراین، خروج این خودروها از چرخه تردد می‌تواند به کاهش اتلاف سوخت و بهبود وضعیت آلودگی هوا کمک کند.
ضرورت ارائه تسهیلات واقعی برای نوسازی ناوگان در تهران
کریمیان در پایان با اشاره به تمرکز خودروهای جدید در استان تهران گفت که حدود ۴۰ درصد خودروهای تولیدی و وارداتی جدید وارد این استان می‌شوند. علاوه بر این، تعداد زیادی خودرو نیز از شهرستان‌ها به سمت پایتخت حرکت می‌کنند و بر حجم ترافیک تهران می‌افزایند.
وی تأکید کرد که دولت باید تقویت ناوگان حمل‌ونقل عمومی و ارائه تسهیلات و وام‌های مؤثر برای نوسازی خودروهای فرسوده را در اولویت برنامه‌های خود قرار دهد.
به گفته رئیس انجمن صنفی مراکز اسقاط، در شرایط فعلی، مالک یک خودروی معمولی فرسوده که وسیله نقلیه او در حوزه حمل‌ونقل عمومی، مانند تاکسی، فعالیت نمی‌کند، ممکن است در ازای اسقاط خودرو حدود ۱۸۰ میلیون تومان دریافت کند و از هیچ تسهیلاتی نیز برخوردار نباشد. چنین شرایطی انگیزه کافی برای تحویل خودرو به مراکز اسقاط ایجاد نمی‌کند.
کریمیان در پایان تصریح کرد که دولت تنها با اختصاص بودجه مناسب و فراهم کردن تسهیلات بانکی واقعی می‌تواند فرایند نوسازی خودروهای فرسوده را به حرکت درآورد و زمینه مشارکت بیشتر مالکان را فراهم کند.
جمع‌بندی
کاهش آمار اسقاط خودرو به حدود ۱۰۰ هزار دستگاه، افت مراجعه مالکان به مراکز اسقاط و فاصله میان ارزش خودروهای فرسوده و قیمت‌های واقعی بازار، ضرورت بازنگری در نرخ گواهی اسقاط را افزایش داده است. انجمن صنفی مراکز اسقاط خودرو کشور اعلام کرده که قیمت‌های جدید پس از بررسی کارشناسی و احتمالاً در همین ماه اعلام خواهند شد.
با این حال، به‌روزرسانی قیمت گواهی اسقاط به‌تنهایی برای حل مشکلات این حوزه کافی نیست. تأمین منابع مالی از محل صندوق‌هایی مانند سها، ارائه تسهیلات مؤثر، افزایش ظرفیت واقعی اسقاط و اولویت دادن به نوسازی ناوگان، از جمله اقداماتی هستند که می‌توانند به کاهش مصرف سوخت، کنترل آلودگی هوا و ارتقای ایمنی خودروها کمک کنند.
