دستورالعمل جدید گمرک برای ترخیص خودروهای وارداتی ایرانیان مقیم خارج از کشور ابلاغ شد
دستورالعمل اجرایی جدید گمرک درباره نحوه ترخیص خودروهای وارداتی ایرانیان مقیم خارج از کشور ابلاغ شد. این دستورالعمل با هدف تسریع در فرآیند ترخیص خودروها و در عین حال حفظ حقوق دولت برای دریافت عوارض و حقوق ورودی تدوین شده است. بر اساس مقررات جدید، خودروهای فاقد شناسه ارزش گمرکی TSC می‌توانند با ارائه تعهدنامه و رعایت شرایط تعیین‌شده، مراحل ترخیص را طی کنند؛ با این حال، شماره‌گذاری و خروج نهایی این خودروها به تعیین ارزش قطعی و تسویه کامل حقوق گمرکی وابسته خواهد بود.
ترخیص خودروهای فاقد شناسه ارزش گمرکی TSC با ارائه تعهدنامه
بر اساس بخشنامه جدید گمرک، خودروهایی که هنوز شناسه ارزش گمرکی TSC برای آن‌ها تعیین نشده است، می‌توانند با رعایت شرایط مشخص وارد فرآیند ترخیص شوند. با این حال، مالکان این خودروها باید متعهد شوند که در صورت تعیین ارزش گمرکی بالاتر از مبلغ اظهارشده، مابه‌التفاوت حقوق ورودی را پرداخت کنند.
یکی از مهم‌ترین بخش‌های دستورالعمل جدید، تعیین تکلیف خودروهایی است که در بانک اطلاعات گمرک ایران فاقد شناسه ارزش TSC هستند. بر اساس این بخشنامه، اگر مالک خودرو پیش از اعلام نظر کارگروه تعیین ارزش، درخواست ترخیص وسیله نقلیه خود را ارائه کند، گمرک می‌تواند با دریافت تعهدنامه، تشریفات مربوط به ترخیص را انجام دهد.
در این تعهدنامه، صاحب خودرو موظف می‌شود در صورتی که ارزش تعیین‌شده از سوی کارگروه مربوط بیشتر از ارزش اظهارشده باشد، بلافاصله پس از اعلام گمرک، مابه‌التفاوت وجوه متعلقه را پرداخت کند. به این ترتیب، امکان انجام مراحل اولیه ترخیص پیش از تعیین ارزش نهایی فراهم می‌شود، اما مسئولیت پرداخت اختلاف احتمالی ارزش گمرکی همچنان بر عهده مالک خواهد بود.
شماره‌گذاری خودروهای وارداتی مشروط شد
مطابق دستورالعمل جدید گمرک، انجام تشریفات گمرکی به‌تنهایی به معنای صدور مجوز شماره‌گذاری خودرو نیست. شماره‌گذاری خودروهای فاقد شناسه ارزش گمرکی TSC به تعیین ارزش نهایی از سوی کارگروه مربوط، پرداخت مابه‌التفاوت احتمالی حقوق ورودی و مختومه شدن پرونده گمرکی وابسته است.
همچنین مقرر شده است که در سامانه جامع امور گمرکی، هشدار مشخصی درباره محدودیت شماره‌گذاری این خودروها ثبت شود تا وضعیت آن‌ها در فرآیندهای اداری و اجرایی مربوط به شماره‌گذاری مشخص باشد.
بنابراین، مالکان خودروهای وارداتی باید توجه داشته باشند که ترخیص خودرو با استفاده از سازوکار پیش‌بینی‌شده در بخشنامه جدید، لزوماً به معنای امکان شماره‌گذاری و استفاده از خودرو در معابر عمومی نیست و این موضوع به تکمیل مراحل قانونی و مالی پرونده بستگی دارد.
شرایط خروج خودرو از گمرک چگونه است؟
بر اساس بخشنامه ابلاغ‌شده، گمرکات اجرایی تا پیش از تعیین تکلیف نهایی ارزش خودرو، اجازه ثبت بیجک خروج در سامانه جامع امور گمرکی یا تأیید سفر خروج در سامانه جدید را ندارند.
با این حال، برای تسهیل انتقال خودرو از اماکن گمرکی به انبار صاحب کالا، امکان هماهنگی اداری با پلیس امنیت اقتصادی فراجا در نظر گرفته شده است. این سازوکار با هدف تسهیل جابه‌جایی خودرو و جلوگیری از معطلی بیشتر آن در اماکن گمرکی پیش‌بینی شده است.
با وجود این، انتقال خودرو به انبار صاحب کالا در این مرحله به معنای آزادسازی کامل آن نیست و مجوز تردد یا شماره‌گذاری خودرو نیز محسوب نمی‌شود. در واقع، جابه‌جایی خودرو و صدور مجوز نهایی خروج، دو مرحله متفاوت هستند که هرکدام شرایط و ضوابط خاص خود را دارند.
تعیین تکلیف خودروهایی که پیش‌تر ترخیص شده‌اند
بخش دیگری از دستورالعمل جدید گمرک به خودروهایی اختصاص دارد که پیش از این در چارچوب مصوبه واردات خودرو توسط ایرانیان مقیم خارج از کشور ترخیص شده‌اند، اما همچنان فاقد شناسه ارزش گمرکی TSC هستند.
بر اساس این دستورالعمل، گمرکات اجرایی موظف‌اند پرونده این خودروها را بررسی کنند و در صورت وجود کسری دریافتی، اقدامات قانونی لازم را برای مطالبه وجوه مربوط انجام دهند.
پس از تعیین ارزش نهایی خودرو و ایجاد شناسه TSC، مابه‌التفاوت احتمالی حقوق ورودی از مالک دریافت خواهد شد و پس از تکمیل مراحل قانونی، پرونده گمرکی مختومه می‌شود.
به این ترتیب، خودروهایی که پیش‌تر ترخیص شده‌اند اما ارزش گمرکی آن‌ها هنوز به‌طور نهایی تعیین تکلیف نشده است، از شمول بررسی‌های پیش‌بینی‌شده در دستورالعمل جدید خارج نخواهند بود.
صدور مجوز نهایی پس از تسویه کامل حقوق گمرکی
طبق دستورالعمل جدید، پس از آنکه کارگروه مربوط ارزش نهایی خودرو را تعیین کرد و تمامی وجوه احتمالی متعلقه پرداخت شد، گمرک نسبت به صدور مجوز خروج نهایی اقدام خواهد کرد.
همچنین مدیر یا معاون امور گمرکی موظف است وضعیت نهایی خودرو را با درج عبارت «قابل توجه پلیس راهور» روی اظهارنامه گمرکی تأیید کند. این اقدام با هدف مشخص شدن وضعیت خودرو برای مراجع مربوط و تکمیل مراحل اداری پیش‌بینی شده است.
در مجموع، بخشنامه جدید گمرک با هدف جلوگیری از معطلی خودروهای وارداتی ایرانیان مقیم خارج از کشور و تسریع در انجام تشریفات ترخیص تدوین شده است. با این حال، ترخیص اولیه، انتقال خودرو به انبار صاحب کالا، صدور مجوز خروج نهایی و شماره‌گذاری، مراحل جداگانه‌ای هستند و هرکدام تابع شرایط مشخصی خواهند بود.
بر این اساس، خودروهای فاقد شناسه ارزش گمرکی TSC می‌توانند با ارائه تعهدنامه و رعایت ضوابط تعیین‌شده، مراحل اولیه ترخیص را طی کنند؛ اما خروج نهایی و شماره‌گذاری آن‌ها همچنان به تعیین ارزش قطعی خودرو، پرداخت مابه‌التفاوت احتمالی حقوق ورودی و تسویه کامل تعهدات گمرکی وابسته است.
